Practicing with Deepakam Class 8 Solutions and NCERT Class 8th Sanskrit Deepakam Chapter 6 Question Answer डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम् improves a student’s confidence in the subject.
Sanskrit Class 8 Chapter 6 Question Answer डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम्
Class 8 Sanskrit Chapter 6 NCERT Solutions डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम्
कक्षा 8 संस्कृत पाठ 6 के प्रश्न उत्तर डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम्
१. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
(पाठ के आधार पर निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये कीदृशी प्रौद्योगिकी प्रयुक्ता अस्ति ? – …………………
(ख) हॉलोग्राम – माध्यमेन कस्य भाषणं दृश्यते ? – …………………
(ग) कस्याः प्रभावः दैनन्दिनजीवने दृश्यते? – …………………
(घ) भारत – सर्वकारस्य महत्त्वाकाङ्क्षिणी योजना का अस्ति ? – …………………
(ङ) ‘फ़ास्टॅग’ इत्यस्य उपयोगेन कस्य सङ्ग्रहणं भवति ? – …………………
उत्तर:
(क) डिजिटल्
(ख) प्रधानमन्त्रिणः
(ग) डिजिटल योजनायाः
(घ) डिजिटल् योजनाः
(ङ) मार्गशुल्कस्य
२. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत ।
(पाठ के आधार पर निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये का: डिजिटल प्रौद्योगिक्यः प्रदर्शिताः सन्ति ?
………………………………………….
उत्तर:
प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये हॉलोग्राम – द्वारा प्रधानमन्त्रिणः भाषणं श्रूयते ।
(ख) जनाः किमर्थं साङ्गणिक – अपराधेन पीडिताः भवन्ति ?
………………………………………….
उत्तर:
जनाः लोभात् भयात् वा साङ्गणिक-अपराधेन पीडिताः भवन्ति ।
(ग) यशिका ‘डिजिलॉकर’ इत्यस्य उपयोगं कथं करोति ?
………………………………………….
उत्तर:
यशिका ‘डिजिलॉकर’ इत्यस्य उपयोगं आधारपत्रं विद्यालयीयं प्रमाणपत्रं च तत्र सुरक्षितम् अस्ति ।
(घ) डिजिटल – भारतस्य वित्तीयसमावेशने काः योजनाः सन्ति?
………………………………………….
उत्तर:
डिजिटल – भारतस्य वित्तीय समावेशनस्य क्षेत्रे यूपीआई, रुपे-कार्ड, जनधनयोजना इत्यादिनि बहूनि साधनानि सन्ति ।
(ङ) डिजिटल-भारते `शिक्षायाः क्षेत्रे केषां पटलानाम् उपयोगः करणीयः ?
………………………………………….
उत्तर:
शिक्षाया: क्षेत्रे दीक्षा, स्वयम्, स्वयं प्रभा, ई-पाठशाला, भारतीय राष्ट्रीय डिजिटल पुस्तकालय, निष्ठा:, पीएम-ई-विद्या आदि उपयोगः करणीय ।
(च) ग्राम्य-क्षेत्रेषु डिजिटल – सेवानां समस्या कथं निराकर्तुं शक्यते ?
………………………………………….
उत्तर:
सर्वकारः अन्तर्जालस्य उत्तरोत्तरं विस्ताराय कार्यं करोति, अनेन ग्राम्य क्षेत्रे जालस्य उपलब्धिः भविष्यति।
३. अधः दत्तान् शब्दान् सम्यक् संयोजयत।
(नीच दिए गए शब्दों का सही मिलान कीजिए ।)
उत्तर:
(क) (i) कृत्रिम – बुद्धि: (AI)
(ख) (iii) शीघ्रं सुरक्षितं, सुगमं च डिजिटल-धनदेय-प्रत्यर्पणम्
(ग) (iv) डिजिटल – प्रमाणपत्रम्
(घ) (v) राजमार्गेषु स्वचालितविधिना मार्गशुल्कस्य शीघ्रं सङ्ग्रहणम्
(ङ) (ii) आभासीया – वास्तविकता
४. अधः प्रदत्तमञ्जूषातः शब्दान् चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(नीचे दी गई मंजूषा से शब्द चुनकर रिक्त स्थानों को पूरा कीजिए ।)
• मञ्जूषा यूपीआई, दीक्षा, प्रधानमन्त्रिणः भाषणं, स्वचालितं पारदर्शकं च, जीवनं ।
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये हॉलोग्राम-द्वारा ………. दृश्यते।
(ख) डिजिटल-भारतस्य आर्थिकसमावेशनं सुगमं कर्तुं ……… प्रणाली अस्ति |
(ग) डिजिटल – शासनं ……… सेवां प्रददाति ।
(घ) डिजिटल – भारतस्य शिक्षाक्षेत्रे ……… नाम डिजिटल – शैक्षिकमञ्चः अस्ति।
(ङ) भारतस्य डिजिटल – परिवर्तनं सर्वाणि ………. क्षेत्राणि स्पृशति ।
उत्तर:
(क) प्रधानमन्त्रिण: भाषणं
(ख) स्वचालितं पारदर्शकं च
(ग) यूपीआई
(घ) दीक्षा
(ङ) जीवनं
५. अधः अस्मिन् पाठे आगतानां शब्दानाम् आधारेण शब्दजालं प्रदत्तम् अस्ति। अत्र वामतः दक्षिणम् उपरितः अधः च आधारं कृत्वा उदाहरणानुसारं शब्दान् रेखाङ्कयत ।
(नीचे इस पाठ में आए शब्दों पर आधारित एक शब्दावली दी गई है। यहाँ, बाएँ से दाएँ, ऊपर से नीचे, उदाहरण के अनुसार शब्दों को रेखांकित करें ।)
उत्तर:
६. अधोलिखितान् शब्दान् वर्गद्वये विभजत-सङ्गणकसम्बद्धाः, असङ्गणकसम्बद्धा: च
(निम्नलिखित शब्दों को दो श्रेणियों में विभाजित करें – कंप्यूटर संबंधी और गैर- कंप्यूटर संबंधी)
शब्दाः- अन्तर्जालम्, शिक्षिका, सङ्गणकः, विद्यालयः, ई-पत्रम्, पाठ्यपुस्तकम्, डिजिटल, लेखनी)
उत्तर:
७. अधोलिखितानि वाक्यानि पठित्वा शुद्धं (✓) अशुद्धं (✘) वा इति चिह्नीकुरुत |
(यनिम्नलिखित वाक्यों को पढ़े और उन्हें सही (✓) या गलत (✘) के रूप में चिह्नित करें।)
(क) हॉलोग्राम कृत्रिमबुद्धेः एकः प्रकारः अस्ति । ( )
(ख) वर्धित वास्तविकतायाः उपयोगिता ऐतिहासिक घटनानां प्रत्यक्षानुभवाय अस्ति । ( )
(ग) डिजिटल-प्रक्षेपण – मानचित्रं भारतस्य विकासयात्रां प्रदर्शयति। ( )
(घ) फॉस्टेग इति राजमार्गेषु स्वचालितविधिना मार्गशुल्कस्य शीघ्रं सङ्ग्रहणं करोति। ( )
(ङ) डिजीलॉकर इत्यस्य माध्यमेन केवलम् आधार – पत्रं सुरक्षितुं शक्यते। ( )
(च) भारतस्य डिजिटल – परिवर्तनं केवलं शासने प्रभावं करोति, नागरिकजीवने न। ( )
(छ) उमङ्ग, माय-गव, जेम इत्यादयः ई-शासन – मञ्चाः सन्ति। ( )
उत्तर:
(क) (✓)
(ख) (✓)
(ग) (✓)
(घ) (✓)
(ङ) (✘)
(च) (✘)
(छ) (✓)
८. अव्यवस्थितान् वर्णान् शब्ददृष्टया व्यवस्थितरूपेण लिखत ।
(अव्यवस्थित वर्णों को शब्द दृष्टि से व्यस्थित रूप में लिखिए।
उदाहरणम् – वेयवित्तीसमानशम् = वित्तीयसमावेशनम्
(क) कसङ्गम्ण ……………..
(ख) कार्वसरः ……………..
(ग) लय:विद्या ……………..
(घ) जिकडिलॉर् ……………..
(ङ) शक्तंसुम् ……………..
उत्तर:
(क) सङ्गणकम्
(ख) सर्वकारः
(ग) विद्यालय:
(घ) डिजिलॉकर
(ङ) सुशक्तम्
९. अधोलिखितं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत ।
(निम्नलिखित अनुच्छेद को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर लिखिए।)
अद्यतने विज्ञानयुगे सर्वे मनुष्याः डिजिटल प्रौद्योगिक्याः प्रयोगं कुर्वन्ति । जनाः अन्तर्जालस्य, सचलदूरवाण्याः, सङ्गणकस्य च साहाय्येन शीघ्रं कार्याणि सम्पादयन्ति । विद्यार्थिनः अपि ई-अधिगम -प्रणालीं स्वीकृत्य ज्ञानं वर्धयन्ति।
प्रश्नाः
(क) अद्यतनं युगं कीदृशम् अस्ति ?
(ख) मानवाः केषां साहाय्येन कार्याणि शीघ्रं कुर्वन्ति ?
(ग) ई-अधिगम -प्रणाल्याः प्रयोगं के कुर्वन्ति?
उत्तर:
(क) अद्यतने विज्ञानयुगे सर्वे मनुस्याः डिजिटल प्रौद्योगिक्याः प्रयोगं कुर्वन्ति ।
(ख) अन्तर्जालस्य, सचलदूरवाण्याः, सङ्गणकस्य च साहाय्येन शीघ्रं कार्याणि सम्पादयन्ति ।
(ग) विद्यार्थिनः अपि ई-अधिगम – प्रणालीं स्वीकृत्य ज्ञानं वर्धयन्ति ।
योग्यताविस्तारः
क्षेत्रानुसारं भारते डिजिटल – प्रगतिः
1. शिक्षाक्षेत्रम्
- दीक्षामञ्च: ज्ञान – विनिमयाय डिजिटल- अवसंरचना (DIKSHA-Digital Infrastructure for Knowledge Sharing)
- राष्ट्रिय एकेडमिक्-निक्षेपगृहः (National Academic Depository) ई-पाठशाला (एनसीईआरटी सामग्रीभिः युक्ता) (ePathshala)
सर्वेभ्यः कृत्रिम बुद्धि – अभियानम् (AI for All)
2. वित्तं विनिमयः च
- एकीकृत – विनिमिय-पटलम् (UPI) (Unified Payments Interface)
- भीम – अनुप्रयोगः इत्यस्य माध्यमेन सचलदूरवाण्याः माध्यमेन वा सरलविनिमय: (BHIM App)
- आधार – सक्षम – वित्तीय – पद्धति: ( AEPS)
- रुपे – कार्ड – स्वदेशी कार्ड – प्रणाली (RuPay)
- ई-रुपी – डिजिटल – वौचर – प्रणाली (e- RUPI)
जनधन-आधार-दूरवाणी – त्रयी (JAM Trinity)
3. आरोग्यम्
- आयुष्मान – भारत – डिजिटल – अभियान – स्वास्थ्य – परिचयपत्रम (ABDM)
- कोविन-कोविड-टीकाकरण-पञ्जीकरणम् (COWIN) ई-सञ्जीवनी-दूरस्वास्थ्य सेवा (eSanjeevani)
4. शासनम्
- डिजिलॉकर-सुरक्षित – प्रलेख – सङ्ग्रह (Digi-Locker)
- मम शासनम् (जन – संवादाय) (MyGov)
- ई – जनपदसेवा – स्थानिकं शासनम् (eDistrict)
- केन्द्रीकृत-प्रतिवेदन- निस्तारण – पर्यवेक्षण प्रणाली (CPGRAMS)
5. कृषिक्षेत्रम्
- ई – राष्ट्रिय – कृषि – आपण: ( eNAM)
- प्रधानमन्त्री – किसान-सम्माननिधि: (PM-KISAN)
- चल – किसान-सन्देश – सेवा (mKisan)
- कृषक – सुविधा – सेवा (Kisan Suvidha)
6. आजीविका – निपुणता
- राष्ट्रिय-आजीविका – सेवा (National Career Service)
- निपुण – भारत – डिजिटल (Skill India Digital)
- कौशल – मानचित्रण-पटलम् (ASEEM Portal)
- ई – निपुण – भारत – मञ्च: (eSkill India)
7. न्यायव्यवस्था
- ई – न्यायालय: (eCourts)
- राष्ट्रिय-न्याय – सांख्यिकी – दत्तांश – गुच्छ: (NJDG)
8. परिचयः सुरक्षा च
- अपराध-अपराधि-प्रत्यक्षाभिज्ञान – जाल – प्रणाली (CCTNS)
9. कर प्रणाली व्यवसायः च
- वस्तु-सेवा-कर-पटलम् (GST Portal)
- सर्वकारस्य-विपणि-पटलम् (GeM Portal)
- उद्यम – पञ्जीकरण-पटलम् (Udyam Portal)
10. सम्प्रेषणं तन्त्रज्ञानं च
- डिजिटल-भारताभियानम् (आधुनिकस्य राष्ट्रस्य सञ्जीवनी) (Digital India)
भारतीयज्ञानपरम्परा
छन्दशास्त्रम् – (पिङ्गलाचार्य:) पिङ्गलस्य छन्दः शास्त्रे द्व्यधिक-सङ्ख्या-व्यवस्था (Binary Number System) निरूपिता अस्ति ।
आर्यभटीयम् – (आर्यभट:) आर्यभटेन प्रतिपादितः दशमलव-सङ्ख्या-विधि : (Decimal System) एवञ्च स्थानिमूलक-गणना-विधि: (Place – Value Notation) आधुनिक-सङ्गणकगणनायाः मूलाधारौ स्तः ।
अधिकसूचनार्थम् अधः प्रदत्तस्य क्यूआर – कूटस्य उपयोगं कुर्वन्तु ।
परियोजनाकार्यम्
१. अधः प्रदत्तसम्पर्कचिह्नेन (लिङ्क इत्यनेन ) ‘आशुप्रतिक्रियाकूट’ माध्यमेन (क्यूआर-कोड) च प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालयस्य आभासीयं भ्रमणं कृत्वा भारतस्य डिजिटल – विकासं वर्णयत – सम्पर्कचिह्नम् (लिङ्क)
https://www.pmsangrahalaya.gov.in/virtual-tourआशुप्रतिक्रियाकूटः
२. छात्राः समूहेषु विभक्ताः भवेयुः, प्रत्येकं समूहः डिजिटल – भारतस्य कस्याश्चिदपि योजनायाः प्रस्तुतिं करोतु ।