Practicing with Deepakam Class 8 Solutions and NCERT Class 8th Sanskrit Deepakam Chapter 7 Question Answer मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा improves a student’s confidence in the subject.
Sanskrit Class 8 Chapter 7 Question Answer मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
Class 8 Sanskrit Chapter 7 NCERT Solutions मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
कक्षा 8 संस्कृत पाठ 7 के प्रश्न उत्तर मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
१. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां एकपदेन उत्तरं लिखत ।
(नीचे दिए गए प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए |)
(क) सुन्दरसुरभाषा कस्य वचनातीता ?
(ख) संस्कृतभाषा कुत्र विजयते?
(ग) संस्कृतभाषा कस्य आशा ?
(घ) संस्कृते कति रसाः सन्ति?
(ङ) कस्याः ध्वनिश्रवणेन सुखं वर्धते ?
उत्तर:
(क) संस्कृतभाषाया:
(ख) सर्वत्र
(घ) नवरसा:
(ग) जीवनस्य
(ङ) संस्कृतभाषायाः
२. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत ।
(नीचे दिए गए प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए |)
(क) संस्कृतभाषा केषां जीवनस्य आशा अस्ति?
(ख) केषां विचाराः जनान् अभिप्रेरयन्ति?
(ग) कैः रसैः, समृद्धा साहित्यपरम्परा विराजते?
(घ) संस्कृतभाषा केषु शास्त्रेषु विहरति ?
(ङ) संस्कृतभाषायाः कानि – कानि सम्बोधनपदानि अत्र प्रयुक्तानि ?
उत्तर:
(क) संस्कृतभाषा पौराणिक सामान्यः जनानां जीवनस्य आशा अस्ति ।
(ख) वेद-उपनिषद् – वेदान्त – पुराणादीनां विचाराः जनान् अभिप्रेरयन्ति।
(ग) संस्कृतकाव्यशास्त्रेषु शृङ्गारेषु – हास्य- करुण – रौद्र-वीर- भयानक – वीभत्स – अद्भुत – शान्त प्रभृतयः विराजते ।
(घ) चिकित्साविज्ञान – खगोलशास्त्रादिभिः सह संस्कृतभाषा पृथिव्या विहरति ।
(ङ) संस्कृतभाषायाः सुरभाषा, लोकभाषा, देवभाषा, जननी, सम्बोधनपदानि अत्र प्रयुक्तानि ।
३. रेखाङ्कितपदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
(क) मुनिगणाः संस्कृतभाषायाः विकासं कृतवन्तः ।
(ख) सामान्यजनानां जीवनं काव्यैः प्रभावितम् अस्ति ।
(ग) कवयः अपि उपादेयानि काव्यानि रचितवन्तः ।
(घ) संस्कृतभाषा पृथिव्यां विहरति ।
(ङ) संस्कृतभाषा विविधभाषाः परिपोषयति ।
(च) वेद-वेदाङ्गादीनि गभीराणि शास्त्राणि सन्ति ।
उत्तर:
(क) कस्याः
(ख) कै:
(ग) कानि
(घ) कुत्र
(ङ) का:
(च) कानि
४. अधः प्रदत्तानां पदानाम् उदाहरणानुसारं विभक्तिं वचनं च लिखत।
(नीचे दिए गए पदों के उदाहरणानुसार विभक्ति और वचन लिखिए।)
उत्तर:
५. अधोलिखितानां पद्यांशानां यथायोग्यं मेलनं कुरुत ।
(निम्नलिखित पद्यांशों का उपयुक्त मिलान कीजिए।)
उत्तर:
(क) (iii) मम वचनातीता, सुन्दरसुरभाषा
(ख) (iv) कालिदासबाणादिकवीनाम्
(ग) (v) जीवनस्य आशा, सुन्दरसुरभाषा
(घ) (i) स्मृतिहितवरदे सरसविनोदे
(ङ) (ii) विजयते धरायाम्
६. उदाहरणानुसारम् अधः प्रदत्तानां पदानाम् एकपदेन अर्थं लिखत ।
(उदाहरणानुसार नीचे दिए गए पदों के अर्थ एक पद में लिखिए।)
उत्तर:
(क) सुरभाषा
(ख) सुन्दर सुरभाषा
(ग) नवरस – रुचिरा:
(घ) पोषणक्षमता
(ङ) मञ्जुलभाषा
७. पेटिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(पेटिका से पदों को चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए ।)
(कालिदासबाणादि, आशा, संस्कृतिः, विजयते, मम, वेदविषय, मञ्जुलमञ्जूषा, सकलप्रमोदे)
यथा – मुनिवर – विकसित – कविवर – विलसित – मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा।
(क) अयि मातः तव पोषणक्षमता ………….. वचनातीता।
(ख) वेदव्यास-वाल्मीकि – मुनीनां ……… कवीनाम् ।
(ग) पौराणिक – सामान्य जनानां जीवनस्य ……….।
(घ) श्रुतिसुखनिनदे ……… ‘स्मृतिहितवरदे सरसविनोदे।
(ङ) गति-मति – प्रेरक – काव्य-विशारदे, तव …….. एषा सुन्दरसुरभाषा।
(च) नवरस-रुचिरालङ्कृतिधारा ………. वेदान्तविचारा |
(छ) वैद्य – व्योम – शास्त्रादि-विहारा ………… धरायाम्, सुन्दरसुरभाषा ।
उत्तर:
(क) मम
(ख) कालिदासबाणदि
(ग) आशा
(घ) सकलप्रमोदे
(ङ) संस्कृति:
(च) वेदविषय
(छ) विजयते
८. अधोलिखितविकल्पेषु प्रसङ्गानुसारम् अर्थं चिनुत ।
(निम्नलिखित विकल्पों में से प्रसंगानुसार अर्थ चुनिए ।)
(क) ‘मञ्जुलमञ्जूषा’ इत्यस्य अर्थः कः ?
(i) कठोर भाषा
(ii) शोचनीया भाषा
(iii) मनोहररूपेण सङ्कलिता
(iv) सामान्यभाषा
उत्तर:
(iii) मनोहररूपेण सङ्कलिता
(ख) सुन्दरसुरभाषा केषां जीवनस्य आशा उच्यते?
(i) केवलं कवीनाम्
(ii) बालकानाम्
(iii) पौराणिक-सामान्यजनानाम्
(iv) छात्राणम्
उत्तर:
(iii) पौराणिक-सामान्यजनानाम्
(ग) सुन्दरसुरभाषा कुत्र विजयते ?
(i) आकाशे
(ii) जलधौ
(iii) धरायाम्
(iv) पवने
उत्तर:
(iii) धरायाम्
(घ) सुन्दरसुरभाषायां किं नास्ति ?
(i) शास्त्रज्ञानम्
(ii) संस्कृति:
(iii) वेदान्तचिन्तनम्
(iv) अशुद्धिः
उत्तर:
(iv) अशुद्धिः
(ङ) कविः सुन्दरसुरभाषां केन पदेन सम्बोधयति ?
(i) पित:
(ii) मात:
(iii) भ्रात:
(iv) दात:
उत्तर:
(ii) मात:
योग्यताविस्तारः
संस्कृतप्रशस्तयः
१. मातृभूमिः सदा सेव्या मातृभाषा तथैव च।
भारतं मातृभूमिर्नो मातृभाषा हि संस्कृतम् ॥
२. भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं संस्कृतिस्तथा।
विहाय संस्कृतं नास्ति संस्कृतिः संस्कृताश्रिता ।।
३. पुरुषाः संस्कृताः सन्तु महिलाः सन्तु संस्कृताः ।
संस्कृतेन विचारेण राष्ट्रं भातु सुसंस्कृतम् ॥
४. संस्कृतं संस्कृतेर्मूलं ज्ञानविज्ञानवारिधिः।
वेदतत्त्वार्थसञ्जुष्टं लोकालोककरं शिवम् ।।
५. यावद् भारतवर्षं स्याद् यावद् विन्ध्यहिमाचलौ ।
यावद् गङ्गा च गोदा च तावदेव हि संस्कृतम् ?
परियोजनाकार्यम्
१. संस्कृतेन जीवनं कथं समृद्धं भवेत् इति अधिकृत्य ‘सुन्दरसुरभाषा धरायां विजयते’ इति संस्कृतनाटिकया छात्राः जागरूकाः करणीयाः।
२. सरलसंस्कृतगीतानां सङ्ग्रहं कुरुत कक्षायां च गायत । यथा- सुरससुबोधा विश्वमनोज्ञा, मनसा सततं स्मरणीयम्, मृदपि च चन्दनमस्मिन् देशे, इत्यादीनि ।
३. संस्कृतसाहित्ये प्रसिद्धानां कवीनां काव्यानां च सङ्ग्रहः करणीयः।