Practicing with Deepakam Class 8 Solutions and NCERT Class 8th Sanskrit Deepakam Chapter 8 Question Answer पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् improves a student’s confidence in the subject.
Sanskrit Class 8 Chapter 8 Question Answer पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
Class 8 Sanskrit Chapter 8 NCERT Solutions पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
कक्षा 8 संस्कृत पाठ 8 के प्रश्न उत्तर पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
१. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर के एक पद में लिखिए।)
(क) अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति ? ……………………
(ख) प्राचीनेतिहासे काः स्वाधीनाः आसन ? ……………………
(ग) केषां समवायः ‘सप्तभगिन्यः’ इति कथ्यते ? ……………………
(घ) अस्माकं देशे कति केन्द्रशासित प्रदेशाः सन्ति ? ……………………
(ङ) सप्तभगिनी-प्रदेशे कः उद्योगः सर्वप्रमुख: ? ……………………
उत्तर:
(क) अष्टविंशति:
(ख) भ्रात्रा सह इमाः सप्तभगिन्यः
(ग) अष्टराज्यानाम्
(घ) अष्टः केन्द्रशासितप्रदेशाः
(ङ) वंशवृक्षाणां उद्योग:
१. अधोलिखितानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)
(क) भ्रातृसहित – भगिनीसप्तके कानि राज्यानि सन्ति ?
……………………………………………………..
(ख) इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति किमर्थं कथ्यन्ते ?
……………………………………………………..
(ग) ऐशान्यकोणप्रदेशेषु के निवसन्ति ?
……………………………………………………..
(घ) पूर्वोत्तरप्रादेशिकाः केषु निष्णाताः सन्ति ?
……………………………………………………..
(ङ) वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः कुत्र क्रियते ?
……………………………………………………..
उत्तर:
(क) भ्रात्रा सिक्किमेन सह भगिनीसप्तके सन्ति – अरुणाचल प्रदेश:, असम, मणिपुरम्, मिजोरम, मेघालय, नागालैण्ड, त्रिपुरा चेति ।
(ख) सामाजिक सांस्कृतिक परिदृश्यानां साम्याद् भौगोलिक वैशिष्ट्याद् च इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि ।
(ग) गारो -खासी – नागा-मिजो – लेप्चा-प्रभृतयः बहवः जनजातीयाः अत्र निवसन्ति ।
(घ) एतत्प्रादेशिका: बहुभाषाभिः समन्विता, पर्वपरम्पराभिः परिपूरिता, स्वलीलाकलासु च निष्णाताः सन्ति ।
(ङ) आवस्त्राभूषणेभ्यः गृहनिर्माणपर्यन्तं प्राय: हस्त निर्मितानां वस्तूनाम् उपयोगः क्रियते ।
३. अधोलिखितेषु पदेषु प्रकृति – प्रत्ययविभागं कुरुत ।
(निम्नलिखित पदों में प्रकृति और प्रत्यय को अलग कीजिए ।)
उत्तर:
(क) ज्ञा + तुमुन्
(ख) वि + श्रु + क्त
(ग) अति + रि + ल्यप्
(घ) पठ् + अनीयर्
४. रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(रेखांकित पदों को आधार मानकर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
(क) वयं स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः ।
…………………………………………………………….
(ख) सप्तभगिन्यः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः ।
…………………………………………………………….
(ग) प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते।
…………………………………………………………….
(घ) एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि ।
उत्तर:
(क) कस्य
(ख) का
(ग) केषाम्
(घ) कीदृशानि
५. यथानिर्देशम् उत्तरत ।
(निर्देशानुसार उत्तर दीजिए ।)
(क) ‘महोदये ! मम भगिनी कथयति’ । अत्र ‘मम’ इति सर्वनामपदं कस्यै प्रयुक्तम् ?
…………………………………………………………….
(ख) ‘सामाजिक- सांस्कृतिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि’। अस्मिन् वाक्ये प्रथितानि इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?
…………………………………………………………….
(ग) ‘एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनं विहितम् । अत्र ‘सङ्घटनम्’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम् ?
…………………………………………………………….
(घ) ‘अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते । अस्मात् वाक्यात् ‘अल्पता’ इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं चित्वा लिखत ?
…………………………………………………………….
(ङ) ‘क्षेत्रपरिमाणैः इमानि लघूनि वर्तन्ते । अस्मिन् वाक्ये ‘सन्ति’ इति क्रियाफ्दस्य किं समानार्थकं पदं प्रयुक्तम् ?
उत्तर:
(क) स्वराय
(ख) सप्तभगिन्याय
(ग) विहितम्
(घ) प्राचुर्य
(ङ) वर्तन्ते
६. अधः शब्दजालं प्रदत्तम् अस्ति । अस्मिन् उपरितः अधः,
वामतः दक्षिणं चेति आधारं कृत्वा सार्थक शब्दान् रेखाङ्कयत।
(नीचे शब्दावली दी गई है, इसके आधार पर सार्थक शब्दों को ऊपर से नीचे, बाएँ से दाएँ रेखांकित करें ।)
उत्तर:
७. पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(पट्टिका से पदों को चुनकर रिक्तस्थानों की पूर्ति कीजिए ।)
सिक्किमः, पूर्वोत्तरराज्यानि, अष्टाविंशतिः, स्वदेशस्य राज्यानाम्, अरुणाचलप्रदेश, असम, मणिपुर, मिजोरमः, मेघालय:, नागालैण्डं, त्रिपुरा, जनजातिः, प्राचुर्यम्
(क) छात्रा: अद्य ……….. विषये ज्ञातुमिच्छन्ति।
(ख) अस्माकं देशे ……… राज्यानि तथा अष्ट केंन्द्रशासित प्रदेशाः सन्ति ।
(ग) सप्तभगिन्यः एकः भ्राता च इति ……… कथ्यन्ते।
(घ) सप्तभगिन्यः इत्युक्तानि राज्यानि ……….., …………, …………, …………, ……….., ………., ……..।
(ङ) प्रदेशेऽस्मिन् ……… बाहुल्यम् अस्ति।
(च) पूर्वोत्तरराज्येषु वंशवृक्षाणां ………… विद्यते।
उत्तर:
(क) स्वदेशस्य राज्यानाम्
(ख) अष्टाविंशति
(ग) सिक्किमः
(घ) अरुणाचलप्रदेश:, असम, मणिपुर, मिजोरमः, मेघालय:, नागालैण्ड, त्रिपुरा
(ङ) जनजाति:
(च) प्राचुर्यम्
८. भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत ।
(अलग प्रकृति का पद चुनिए ।)
(क) गच्छति, पठति, धावति, अहसत्, क्रीडति
(ख) छात्रः, सेवक:, शिक्षकः, लेखिका, क्रीडकः
(ग) पत्रम्, मित्रम्, पुष्पम्, आम्रः, फलम्
(घ) व्याघ्रः, भल्लूकः, गजः, कपोतः, शाखा, वृषभ:, सिंहः
(ङ) पृथिवी, वसुन्धरा, धरित्री, यानम्, वसुधा
उत्तर:
(क) अहसत्
(ख) लेखिका
(ग) आम्र:
(घ) शाखा
(ङ) यानम्
९. विशेष्य-विशेषणानाम् उचितं मेलनं कुरुत।
(विशेष्य और विशेषण का उचित मिलान कीजिए।)
उत्तर:
(क) (iii) प्रदेश:
(ख) (v) भारतभूमौ
(ग) (iv) समवायः
(घ) (ii) इतिहासे
(ङ) (i) संस्कृति:
योग्यताविस्तारः
- पत्काई इति भारतस्य पूर्वोत्तरभागे बर्मा देशेन सह सीमावर्ती क्षेत्रे स्थिता पर्वतशृङ्खला अस्ति ।
- बराकनदी भारतस्य मणिपुरं, नागालैण्डं, मिजोरमः, असम: चेति राज्येषु एवञ्च बङ्गलादेशे वहन्ती 900 कि.मी. दीर्घा नदी अस्ति।
- गारोपर्वतः, खासीपर्वतः, जयन्तियापर्वतः च उत्तरपूर्वीयपीठस्थले स्थिताः त्रयः पर्वतशृङ्खलाः सन्ति ।
- मेघालयपीठस्थले कृष्णहीरकः (कोयला), लौह अयस्कः, सिलिमेनाइटः, क्षारशिला, यूरेनियम इत्यादयः खनिजसम्पदः प्रचुरं विद्यन्ते ।
- सप्तभगिन्यन्तर्गतप्रदेशानाम् उल्लेखः महाभारतं, रामायणं, पुराणानि इति प्राचीनग्रन्थेषु अपि उपलभ्यते ।
सप्तभगिन्यः इति प्रथितः राज्यसमूहः प्राकृतिक सौन्दर्येण अतिविशिष्टः। प्रत्येकं राज्यस्य अपि स्वकीयं महत्त्वम् अस्ति, भारते अरुणाचलप्रदेशे सूर्यस्य अरुणोदयः सर्वप्रथमं भवति, अतः अरुणाचलः। अत्र तादृशः प्रदेशः अपि अस्ति यत्र आवर्षं हिमपातः भवति ।
असमराज्यं पूर्वं कामरूपमिति नाम्ना प्रसिद्धम् । अस्मिन् खनिजं इन्धनतैलं, इन्धनानिलः (CNG) च प्रचुरमात्रया दृश्यते । लोके बृहत्तमः रमणीयः नदीद्वीप : माजुली असमे ब्रह्मपुत्रनदे स्थितः अस्ति। मणिपुरस्य उल्लेखः तु महाभारतादिग्रन्थेषु अपि लभ्यते । अत्र सम्पूर्ण विश्व एकमात्रं राष्ट्रियं प्लवमानम् उद्यानम् अस्ति। इदं लोकटक-सरोवरे प्लवते | मिजोरम्, सिक्किम, मेघालय, त्रिपुरा राज्यानामपि सन्ति वैशिष्ट्यानि ।
परियोजनाकार्यम्
१. “पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्” इति पाठस्य सन्दर्भ भित्तिपत्रे उत्तरपूर्वराज्यानां पृथक् पृथक् मानचित्रं प्रदर्शयत । संस्कृतभाषया कस्यापि राज्यस्य पञ्चवाक्यैः विवरणं लिखत ।
२. पूर्वोत्तरराज्यानां पर्यटनस्थलानां नामानि लिखित्वा तेषां संक्षिप्तं वर्णनं कुरुत।
उदाहरणम्-
- राज्यम् – असमः
- नाम – काजीरङ्गा राष्ट्रियम् अभयारण्यम्
- वर्णनम् – अत्र एकशृङ्गगजाः दृश्यन्ते । एतत् यूनेस्को – विश्व – प्रत्नकीर्ति-स्थलम् अस्ति ।
३. विद्यालये ‘उत्तरपूर्वसंस्कृतिदिवसः’ (एकः विशेषः दिवसः) आयोजनीयः । छात्राः विविधराज्यानां परिधानं नृत्यं भोजनं वेशभूषां च प्रस्तुवन्तु । सम्पूर्ण: कार्यक्रमः संस्कृत-संवाद-माध्यमेन एव करणीयः ।